Kunstenaars van Perestroika

Kunstenaars van de Perestroika (werktitel)
A Documentary by Masha Novikova
Crowdfunding teaser: 
100
82%
€4.115
donated of €5.000
9
days to go
59
supporters

Project Information

About the project
LOCKLINEKunst en muziek kennen geen grenzen. In de Perestroika-tijd werkten en traden Russen en Nederlanders naast elkaar. Komt deze tijd nog terug?

KUNSTENAARS VAN PERESTROIKA

Film van Masha Novikova, 58’ 

“Ik was heel optimistisch, beetje naïf, natuurlijk, ik dacht: eindelijk, Rusland komt erbij, we dachten aan een Europa, en waren heel blij”, - /August Dirks/

Kunst, dans, muziek en theater kennen geen grenzen en hebben geen andere taal nodig, dan de taal van de kunst. Dat waren de goede tijden van glasnost en perestrojka in Rusland, 30 jaar geleden. Tijd van de hoop, dat de Koude oorlog voor altijd verdwenen is en dat wij, de Russen, samen met Europa verder zullen gaan. De tijd van een intense samenwerking tussen Nederlandse en Russische kunstenaars, waar vriendschappen uit voortvloeiden. Zijn de jaren van glasnost en perestrojka - en de unieke vrijheid die Russische kunstenaars toen kenden - slechts een moment in de geschiedenis geweest? Onder Poetin is er opnieuw een muur tussen het Europa en Rusland ontstaan. Hoe is het voor de nieuwe generatie kunstenaars om met censuur en mogelijke repressie om te moeten gaan? Is er nog hoop dat Nederlandse en Russische kunstenaars net als van ouds, samen kunnen optreden en naast kunst, ook weer veel lol kunnen maken?

In Moskou ontmoette ik in 1986 mijn toekomstige echtgenoot: de Nederlander August Dirks, die destijds een alternatief reisbureau oprichtte in het hart van Amsterdam, - Stichting CIRC. Rusland (toen de Sovjet-Unie) was nog gesloten, maar volop in verandering. Michail Gorbatsjov was begonnen het land open te breken, dankzij zijn politiek van glasnost en perestrojka ontstond er een enorme dynamiek. Op alle vlakken in de Russische maatschappij vonden activiteiten plaats, die onder het communisme niet mogelijk waren. Amsterdamse beeldende kunstenaars, die onder begeleiding van het reisbureau CIRC in Moskou en Petersburg de jonge kunstenaars bezochten, blikken terug. Wat was het een gekke tijd! Volledige vrijheid, losbandigheid, goede muziek, vreemde mode, avant-gardistisch theater: het was alsof Rusland uit een lange, nare, grauwe droom ontwaakte.

Muzikant en VPRO-verslaggever Rogier Slauerhoff, acteur Jim van der Woude, kunstenaar Vincent de Boer deden onvergetelijke ervaringen op tijdens hun reizen naar Rusland 25 jaar geleden. In 1989 kreeg CIRC de beschikking over een gastatelier in pakhuis Wilhelmina in het Amsterdamse oostelijk havengebied. Tientallen Russische kunstenaars hebben hier tussen 1989 en 1999 tijdelijk gewoond, gewerkt, inspiratie opgedaan en geëxposeerd. Velen hebben Rusland inmiddels verlaten: Dmitri Vrubel woont en werkt in Berlijn, Maxim Kantor – in Parijs.

“The Visitor” was de eerste band die in Rusland optrad toen de Perestroika net begon. De Friesse folkzanger en oprichter van de band Ernst Langhout vertelt hoe dat ging. Ze werden bevriend met de leden van de Russische band “Televizor”. De muzikanten kwamen naar Friesland en bleven op de boerderij van Ernst voor 3 maanden. Wierd Duk, de journalist, was toen bassist in de Friese groep The Visitor. Mark Timmer, Vera Vingerhoeds, Klaas te Holt en hun band "5 Slag 1 Wijd” traden op in Moskou en Petersburg, met zelfde Klaas en zijn andere band “Seven slow hands” zijn we later naar Irkutsk, Siberié, afgereisd. Er is veel nostalgie. Omdat iedereen toen jong was en omdat die tijden zo spannend waren. Maar men is ook bedroefd, omdat de Nederlanders beseffen dat hun oude vrienden in Rusland het onder het autoritaire regime van Vladimir Poetin weer zo moeilijk hebben.
Kunst moet tegenwoordig ‘neutraal’ zijn, willen ze overleven. Geen ‘antireligieuze’ kunst, geen ‘homopropaganda’, geen kritiek op de machthebbers in het Kremlin, geen politieke uitspraken: Rusland is weer een land van (denk)verboden en van angst. Zijn de jaren van glasnost en perestrojka - en de unieke vrijheid die Russische kunstenaars toen kenden - slechts een moment in de geschiedenis geweest?

 

 

Quote that inspired the maker

“Ik was heel optimistisch, beetje naïef, natuurlijk, ik dacht: eindelijk, Rusland komt erbij, we dachten aan een Europa, en waren heel blij”, - /August Dirks/ Это были прекрасные времена Перестройки для нас всех, российских и голландских молодых художников, артистов и музыкантов. Увы, времена изменились, но остались прекрасные воспоминания.
Masha Novikova